{"id":91,"date":"2020-07-02T09:36:23","date_gmt":"2020-07-02T02:36:23","guid":{"rendered":"http:\/\/localhost\/chuahang\/?p=91"},"modified":"2023-07-23T22:11:35","modified_gmt":"2023-07-23T15:11:35","slug":"tinh-thong-nhat-trong-vu-tru-quan-giua-khoa-hoc-triet-hoc-va-ton-giao","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.chuahanghatinh.org\/?p=91","title":{"rendered":"T\u00ednh th\u1ed1ng nh\u1ea5t trong v\u0169 tr\u1ee5 quan gi\u1eefa Khoa h\u1ecdc, Tri\u1ebft h\u1ecdc v\u00e0 T\u00f4n gi\u00e1o"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">T\u1eeb x\u01b0a \u0111\u1ebfn nay, tr\u1ea3i qua bi\u1ebft bao th\u0103ng tr\u1ea7m c\u1ee7a l\u1ecbch s\u1eed, con ng\u01b0\u1eddi lu\u00f4n n\u1ed7 l\u1ef1c t\u00ecm ki\u1ebfm \u0111\u1ec3 mong kh\u00e1m ph\u00e1 b\u1ea3n ch\u1ea5t th\u1eadt c\u00f3 c\u1ee7a V\u0169 tr\u1ee5 v\u1ea1n v\u1eadt. Nhi\u1ec1u th\u00e0nh t\u1ef1u tr\u00ean con \u0111\u01b0\u1eddng kh\u00e1m ph\u00e1 v\u00e0 chinh ph\u1ee5c V\u0169 tr\u1ee5 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e1c l\u1eadp, song v\u1eabn c\u00f2n nhi\u1ec1u b\u00ed \u1ea9n c\u1ee7a V\u0169 tr\u1ee5 v\u1eabn ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i m\u00e3. Do \u0111\u00f3, s\u1ef1 t\u00ecm ki\u1ebfm ngu\u1ed3n g\u1ed1c c\u1ee7a V\u0169 tr\u1ee5 v\u1ea1n v\u1eadt c\u0169ng nh\u01b0 qu\u00e1 tr\u00ecnh ph\u00e1t tri\u1ec3n, t\u1ed3n t\u1ea1i c\u1ee7a ch\u00fang cho \u0111\u1ebfn nay v\u1eabn l\u00e0 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 \u0111\u1eb7t ra cho c\u00e1c h\u00ecnh th\u00e1i nh\u1eadn th\u1ee9c c\u01a1 b\u1ea3n c\u1ee7a lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi l\u00e0: Khoa h\u1ecdc, Tri\u1ebft h\u1ecdc v\u00e0 T\u00f4n gi\u00e1o.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">S\u1ef1 ti\u1ebfp c\u1eadn v\u1edbi V\u0169 tr\u1ee5 v\u1ea1n v\u1eadt \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00ecnh b\u00e0y tr\u00ean nhi\u1ec1u di\u1ec5n \u0111\u00e0n, trong nhi\u1ec1u t\u00e1c ph\u1ea9m v\u00e0 nhi\u1ec1u h\u1ecdc thuy\u1ebft kh\u00e1c nhau \u0111\u1ec3 \u0111i s\u00e2u v\u00e0o quan s\u00e1t s\u1ef1 v\u1eadt v\u00e0 t\u00ecm \u0111\u1ebfn s\u1ef1 c\u00f3 m\u1eb7t trong th\u1ef1c t\u1ea1i c\u0169ng nh\u01b0 qu\u00e1 tr\u00ecnh ph\u00e1t tri\u1ec3n, t\u1ed3n t\u1ea1i c\u1ee7a ch\u00fang. Do nh\u1eadn th\u1ee9c v\u00e0 t\u00ednh ch\u1ea5t kh\u00e1m ph\u00e1 V\u0169 tr\u1ee5, v\u1ea1n v\u1eadt v\u1edbi n\u1ec1n t\u1ea3ng t\u01b0 t\u01b0\u1edfng kh\u00e1c nhau n\u00ean \u0111\u00e3 h\u00ecnh th\u00e0nh hai tr\u01b0\u1eddng ph\u00e1i ch\u00ednh: Duy t\u00e2m v\u00e0 Duy v\u1eadt.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">V\u1ec1 Duy v\u1eadt, bao g\u1ed3m c\u00e1c nghi\u00ean c\u1ee9u khoa h\u1ecdc v\u00e0 tri\u1ebft h\u1ecdc duy v\u1eadt.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">Khoa h\u1ecdc \u0111ang li\u00ean t\u1ee5c ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ea3 v\u1ec1 b\u1ec1 r\u1ed9ng v\u00e0 chi\u1ec1u s\u00e2u m\u00e0 ti\u00ean phong l\u00e0 khoa h\u1ecdc v\u1eadt l\u00ed. N\u00f3 t\u1ea1o th\u00e0nh m\u1ed9t kh\u1ed1i ki\u1ebfn th\u1ee9c c\u00f3 h\u1ec7 th\u1ed1ng, ch\u00ednh x\u00e1c v\u00e0 li\u00ean k\u1ebft v\u1ec1 c\u1ea5u tr\u00fac v\u00e0 di\u1ec5n bi\u1ebfn c\u1ee7a c\u00e1c v\u1eadt th\u1ec3, v\u1eadt ch\u1ea5t. N\u00f3 t\u1eadp trung nghi\u00ean c\u1ee9u s\u1ef1 h\u00ecnh th\u00e0nh c\u1ee7a V\u0169 tr\u1ee5 v\u1ea1n v\u1eadt, v\u1edbi \u0111\u1ec9nh cao l\u00e0 Thuy\u1ebft V\u1ee5 n\u1ed5 l\u1edbn \u2013 Big Bang v\u1ec1 kh\u1edfi \u0111\u1ea7u h\u00ecnh th\u00e0nh V\u0169 tr\u1ee5.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">Khoa h\u1ecdc c\u0169ng \u0111ang t\u1eadp trung t\u00ecm ki\u1ebfm v\u1eadt ch\u1ea5t nh\u1ecf nh\u1ea5t c\u1ea5u t\u1ea1o l\u00ean V\u0169 tr\u1ee5 v\u1ea1n v\u1eadt v\u1edbi th\u00e0nh c\u00f4ng l\u1edbn nh\u1ea5t l\u00e0 t\u00ecm ra h\u1ea1t Higgs \u2013 h\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c cho l\u00e0 \u201cmang t\u00ednh Ch\u00faa\u201d, l\u00e0 h\u1ea1t nh\u1ecf nh\u1ea5t c\u1ea5u t\u1ea1o l\u00ean V\u0169 tr\u1ee5 v\u1ea1n v\u1eadt.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">\u0110\u00e2y l\u00e0 nh\u1eefng b\u01b0\u1edbc ti\u1ebfn l\u1edbn lao c\u1ee7a khoa h\u1ecdc tr\u00ean con \u0111\u01b0\u1eddng t\u00ecm ki\u1ebfm b\u1ea3n th\u1ec3 c\u1ee7a V\u0169 tr\u1ee5 v\u1ea1n v\u1eadt.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">Tri\u1ebft h\u1ecdc duy v\u1eadt d\u1ef1a v\u00e0o nguy\u00ean l\u00ed: <em>\u201cTrong th\u1ebf gi\u1edbi kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec ngo\u00e0i v\u1eadt ch\u1ea5t \u0111ang v\u1eadn \u0111\u1ed9ng v\u00e0 v\u1eadt ch\u1ea5t \u0111ang v\u1eadn \u0111\u1ed9ng kh\u00f4ng th\u1ec3 v\u1eadn \u0111\u1ed9ng nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o kh\u00e1c ngo\u00e0i v\u1eadn \u0111\u1ed9ng trong kh\u00f4ng gian v\u00e0 th\u1eddi gian\u201d<\/em>. Nh\u01b0 v\u1eady, trong quan h\u1ec7 gi\u1eefa v\u1eadt ch\u1ea5t v\u00e0 \u00fd th\u1ee9c, v\u1eadt ch\u1ea5t l\u00e0 c\u00e1i th\u1ee9 nh\u1ea5t, c\u00e1i quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh v\u00e0 t\u1ed3n t\u1ea1i h\u1eefu c\u01a1 v\u1edbi \u00fd th\u1ee9c, c\u00f2n \u00fd th\u1ee9c l\u00e0 c\u00e1i th\u1ee9 hai, c\u00f3 sau.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">Tuy nhi\u00ean, nhi\u1ec1u hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng l\u1ea1 \u0111ang di\u1ec5n ra trong cu\u1ed9c s\u1ed1ng c\u1ee7a lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 khoa h\u1ecdc v\u00e0 tri\u1ebft h\u1ecdc duy v\u1eadt v\u1edbi nh\u1eefng th\u00e0nh t\u1ef1u v\u00e0 l\u00ed thuy\u1ebft c\u1ee7a m\u00ecnh kh\u00f4ng th\u1ec3 gi\u1ea3i th\u00edch \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u00e0 nh\u1eefng hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng l\u1ea1 d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 \u0111ang th\u00e1ch th\u1ee9c c\u1ea3 khoa h\u1ecdc v\u00e0 Tri\u1ebft h\u1ecdc duy v\u1eadt \u2013 Th\u00e1ch th\u1ee9c Thuy\u1ebft Big Bang v\u00e0 vai tr\u00f2 c\u1ee7a h\u1ea1t Higgs v\u1edbi t\u01b0 c\u00e1ch \u0111\u01b0\u1ee3c cho l\u00e0 \u0111i\u1ec3m kh\u1edfi \u0111\u1ea7u h\u00ecnh th\u00e0nh V\u0169 tr\u1ee5 v\u00e0 h\u1ea1t nh\u1ecf nh\u1ea5t c\u1ea5u t\u1ea1o l\u00ean V\u0169 tr\u1ee5 v\u1ea1n v\u1eadt.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">N\u1ed5i l\u00ean trong s\u1ed1 nh\u1eefng hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng l\u1ea1 l\u00e0 s\u1ef1 \u1ee9ng nghi\u1ec7m \u0111\u00e1ng kinh ng\u1ea1c c\u1ee7a nhi\u1ec1u ti\u00ean tri m\u00e0 hi\u1ec7n nay lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi \u0111ang ch\u1ee9ng ki\u1ebfn. C\u00f3 th\u1ec3 k\u1ec3 \u0111\u1ebfn nh\u1eefng nh\u00e0 ti\u00ean tri nh\u01b0: Morgan (1094 \u2013 1148) ng\u01b0\u1eddi \u00c1i nh\u0129 lan, Nostrdamus (1503 \u2013 1566) ng\u01b0\u1eddi Ph\u00e1p, Vanga (1911 \u2013 1996) ng\u01b0\u1eddi Bungari,\u2026<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">C\u00e1c nh\u00e0 ti\u00ean tri n\u00e0y n\u1ed5i ti\u1ebfng tr\u00ean kh\u1eafp th\u1ebf gi\u1edbi v\u1edbi c\u00e1c d\u1ef1 b\u00e1o v\u1ec1 nh\u1eefng bi\u1ebfn \u0111\u1ed9ng li\u00ean quan \u0111\u1ebfn v\u1eadn m\u1ec7nh mang t\u1ea7m qu\u1ed1c gia th\u1eadm ch\u00ed l\u00e0 v\u1eadn m\u1ec7nh th\u1ebf gi\u1edbi. Nhi\u1ec1u d\u1ef1 \u0111o\u00e1n c\u1ee7a h\u1ecd \u0111\u00e3 \u1ee9ng nghi\u1ec7m m\u1ed9t c\u00e1ch l\u1ea1 k\u00ec, m\u00e0 n\u1ed5i b\u1eadt trong s\u1ed1 \u0111\u00f3 l\u00e0: Morgan \u0111\u00e3 ho\u00e0n to\u00e0n \u0111\u00fang khi ti\u00ean \u0111o\u00e1n v\u1ec1 t\u00ean tu\u1ed5i, xu\u1ea5t th\u00e2n c\u1ee7a 112 v\u1ecb Gi\u00e1o ho\u00e0ng La m\u00e3 t\u1eeb Celestin II, n\u0103m 1143 t\u1edbi nay; Nostrdamus \u0111\u00e3 c\u1ea3nh b\u00e1o tr\u01b0\u1edbc v\u1ec1 c\u00e1i ch\u1ebft c\u1ee7a Vua Henry \u0110\u1ec7 nh\u1ecb, v\u1ec1 th\u1ea5t b\u1ea1i c\u1ee7a Napoleon tr\u00ean Chi\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng Nga v\u00e0 v\u1ec1 v\u1ee5 ho\u1ea3 ho\u1ea1n th\u1ea3m kh\u1ed1c \u1edf London n\u0103m 1966; Vanga \u0111\u00e3 ti\u00ean \u0111o\u00e1n m\u1ed9t c\u00e1ch th\u1ea7n k\u00ec v\u1ec1 c\u00e1i ch\u1ebft c\u1ee7a Stalin, v\u1ec1 v\u1ee5 t\u1ea5n c\u00f4ng b\u1eb1ng m\u00e1y bay v\u00e0o To\u00e0 th\u00e1p \u0111\u00f4i \u1edf M\u0129 v\u00e0 d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 Vanga \u0111\u00e3 nh\u00ecn th\u1ea5y tr\u01b0\u1edbc s\u1ef1 xu\u1ea5t hi\u1ec7n c\u1ee7a l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc H\u1ed3i gi\u00e1o (IS) \u1edf th\u1ebf k\u1ec9 XXI.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">\u0110i\u1ec1u n\u00e0y ch\u1ee9ng t\u1ecf \u0110\u1ecbnh m\u1ec7nh l\u00e0 c\u00f3 th\u1ef1c! V\u00ec c\u00f3 \u0111\u1ecbnh m\u1ec7nh n\u00ean m\u1edbi c\u00f3 ti\u00ean tri d\u1ef1 b\u00e1o v\u1ec1 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u s\u1ebd x\u1ea3y ra trong t\u01b0\u01a1ng lai, th\u1eadm ch\u00ed trong v\u00e0i tr\u0103m n\u0103m sau.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">V\u0169 tr\u1ee5 c\u00f3 \u0111\u1ecbnh m\u1ec7nh c\u1ee7a V\u0169 tr\u1ee5, Th\u1ebf gi\u1edbi c\u00f3 \u0111\u1ecbnh m\u1ec7nh c\u1ee7a Th\u1ebf gi\u1edbi, qu\u1ed1c gia c\u00f3 \u0111\u1ecbnh m\u1ec7nh c\u1ee7a qu\u1ed1c gia, khu v\u1ef1c c\u00f3 \u0111\u1ecbnh m\u1ec7nh c\u1ee7a khu v\u1ef1c, v\u00e0 m\u1ed7i gia \u0111\u00ecnh, m\u1ed7i c\u00e1 nh\u00e2n \u0111\u1ec1u c\u00f3 \u0111\u1ecbnh m\u1ec7nh ri\u00eang trong t\u1ed3n t\u1ea1i c\u1ee7a m\u00ecnh. \u0110\u1ecbnh m\u1ec7nh ch\u00ednh l\u00e0 c\u01a1 s\u1edf cho c\u00e1c ti\u00ean tri. Kh\u00f4ng c\u00f4ng nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh m\u1ec7nh th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00ed gi\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng \u1ee9ng nghi\u1ec7m c\u1ee7a c\u00e1c l\u1eddi ti\u00ean tri nh\u01b0 tr\u00ean.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">C\u00e2u h\u1ecfi l\u1edbn \u0111\u1eb7t ra: N\u1ebfu c\u00f3, th\u00ec h\u1eefu th\u1ec3 n\u00e0o c\u00f3 quy\u1ec1n n\u0103ng \u0111\u1ecbnh m\u1ec7nh cho V\u0169 tr\u1ee5, cho Th\u1ebf gi\u1edbi, cho m\u1ed7i qu\u1ed1c gia v\u00e0 cho m\u1ed7i con ng\u01b0\u1eddi trong ph\u00e1t tri\u1ec3n, t\u1ed3n t\u1ea1i? V\u00e0 c\u00e2u h\u1ecfi ti\u1ebfp theo \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t ra: V\u1ee5 n\u1ed5 l\u1edbn n\u1ebfu c\u00f3, li\u1ec7u c\u00f3 ph\u1ea3i l\u00e0 kh\u1edfi \u0111\u1ea7u c\u1ee7a s\u1ef1 h\u00ecnh th\u00e0nh V\u0169 tr\u1ee5 hay kh\u00f4ng?<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">Ti\u1ebfp n\u1eefa c\u00f2n v\u00f4 s\u1ed1 nh\u1eefng hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng kh\u00e1c nh\u01b0: Th\u1ea7n \u0111\u1ed3ng, nh\u1edb v\u1ec1 ki\u1ebfp tr\u01b0\u1edbc, hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng \u00e1p vong, \u2026 t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u ch\u1ee9ng t\u1ecf v\u1ec1 s\u1ef1 t\u1ed3n t\u1ea1i c\u1ee7a m\u1ed9t th\u1ebf gi\u1edbi kh\u00e1c song h\u00e0nh v\u1edbi th\u1ebf gi\u1edbi th\u1ef1c m\u00e0 ch\u00fang ta th\u01b0\u1eddng bi\u1ebft \u0111\u1ebfn. Th\u1ebf gi\u1edbi n\u00e0y ch\u1ec9 c\u00f3 tinh th\u1ea7n m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 v\u1eadt ch\u1ea5t, nh\u01b0ng l\u1ea1i c\u00f3 n\u0103ng l\u1ef1c t\u00e1c \u0111\u1ed9ng c\u00f3 \u00fd ngh\u0129a quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ed1i v\u1edbi th\u1ebf gi\u1edbi c\u1ee7a ch\u00fang ta \u0111ang s\u1ed1ng.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">T\u1eeb \u0111\u00f3 \u0111\u1eb7t ra c\u00e2u h\u1ecfi v\u1ec1 vai tr\u00f2, \u0111\u1eb7c t\u00ednh c\u1ee7a h\u1ea1t Higgs v\u00e0 c\u00e2u h\u1ecfi v\u1ec1 nguy\u00ean l\u00ed \u201cv\u1eadt ch\u1ea5t quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh \u00fd th\u1ee9c\u201d c\u1ee7a tri\u1ebft h\u1ecdc duy v\u1eadt.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">Ngo\u00e0i ra, V\u1eadt l\u00ed hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i, t\u1eeb L\u00fd thuy\u1ebft l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed c\u1ee7a Max Planck c\u0169ng \u0111\u00e3 ch\u1ee9ng minh gi\u1edbi h\u1ea1n nh\u1eadn th\u1ee9c c\u1ee7a khoa h\u1ecdc \u0111\u1ebfn th\u1eddi \u0111i\u1ec3m sau v\u1ee5 n\u1ed5 l\u1edbn 10<sup>\u201343<\/sup>&nbsp;gi\u00e2y: C\u00e1c nh\u00e0 v\u1eadt l\u00ed c\u00f3 th\u1ec3 \u0111i ng\u01b0\u1ee3c l\u00ean t\u1edbi 10<sup>\u201343<\/sup>&nbsp;gi\u00e2y, nh\u01b0ng qu\u00e1 \u0111i\u1ec3m \u0111\u00f3 th\u00ec kh\u00f4ng. \u1ede th\u1eddi \u0111i\u1ec3m tr\u01b0\u1edbc 10&nbsp;<sup>-43<\/sup>&nbsp;gi\u00e2y, khoa h\u1ecdc kh\u00f4ng th\u1ec3 gi\u1ea3i th\u00edch \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ee9ng x\u1eed c\u1ee7a c\u00e1c nguy\u00ean t\u1eed trong nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n, trong \u0111\u00f3 l\u1ef1c h\u1ea5p d\u1eabn tr\u1edf th\u00e0nh c\u1ef1c \u0111\u1ea1i. \u0110\u00f3 l\u00e0 gi\u1edbi h\u1ea1n nh\u1eadn th\u1ee9c cu\u1ed1i c\u00f9ng c\u1ee7a khoa h\u1ecdc, l\u00e0 \u0111i\u1ec3m cu\u1ed1i khoa h\u1ecdc tr\u1edf v\u1ec1 v\u1edbi ngu\u1ed3n g\u1ed1c. \u0110i\u1ec1u \u0111\u00f3 ng\u0103n c\u1ea3n khoa h\u1ecdc bi\u1ebft v\u1ec1 nh\u1eefng g\u00ec \u0111\u00e3 x\u1ea3y ra tr\u01b0\u1edbc 10&nbsp;<sup>-43<\/sup>&nbsp;gi\u00e2y, sau v\u1ee5 n\u1ed5 l\u1edbn c\u00e1ch \u0111\u00e2y 13,7&nbsp;t\u1ef7 n\u0103m (S\u00e1ch \u201cB\u00ean ngo\u00e0i khoa h\u1ecdc\u201d).<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">B\u1edfi khoa h\u1ecdc v\u00e0 tri\u1ebft h\u1ecdc duy v\u1eadt khi quan s\u00e1t, nghi\u00ean c\u1ee9u s\u1ef1 v\u1eadt hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec1u d\u1eebng l\u1ea1i \u1edf v\u1eadt ch\u1ea5t, \u1edf th\u1ebf gi\u1edbi th\u1ef1c, do v\u1eady kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u00ecm \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i b\u1ea3n ch\u1ea5t v\u1ed1n \u1ea9n s\u00e2u b\u00ean trong s\u1ef1 v\u1eadt, hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 l\u00e0 c\u00e1i g\u1ed1c \u0111\u1ec3 chuy\u1ec3n ho\u00e1 ra c\u00e1c hi\u1ec7n h\u1eefu.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">Tuy nhi\u00ean, gi\u1eefa c\u00e1c t\u00f4n gi\u00e1o l\u1edbn, c\u00e1c d\u00f2ng tri\u1ebft h\u1ecdc duy t\u00e2m v\u00e0 nhi\u1ec1u nh\u00e0&nbsp; khoa h\u1ecdc \u0111\u00e3 \u0111i \u0111\u1ebfn m\u1ed9t \u0111i\u1ec3m c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ed1ng nh\u1ea5t trong V\u0169 tr\u1ee5 quan: Qu\u00e1 tr\u00ecnh h\u00ecnh th\u00e0nh, ph\u00e1t tri\u1ec3n v\u00e0 t\u1ed3n t\u1ea1i c\u1ee7a V\u0169 tr\u1ee5 v\u1ea1n v\u1eadt \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1o ho\u00e1 b\u1edfi m\u1ed9t T\u01b0 duy \u2013 M\u1ed9t \u0110\u1ea5ng T\u1ed1i cao duy nh\u1ea5t. \u0110\u1ea5ng T\u1ed1i cao duy nh\u1ea5t \u0111\u00f3 trong \u0110\u1ea1o Ph\u1eadt l\u00e0 Ph\u1eadt T\u1ed5 Nh\u01b0 Lai, trong \u0110\u1ea1o Thi\u00ean Ch\u00faa l\u00e0 Thi\u00ean Ch\u00faa, trong \u0110\u1ea1o H\u1ed3i l\u00e0 Th\u00e1nh A la, trong Nho gi\u00e1o l\u00e0 \u00d4ng Tr\u1eddi, \u2026 \u0110\u1ea5ng T\u1ed1i cao \u0111\u00f3 c\u0169ng ch\u00ednh l\u00e0 \u201cTinh th\u1ea7n Tuy\u1ec7t \u0111\u1ed1i\u201d trong Tri\u1ebft h\u1ecdc Heghel, l\u00e0 \u201cV\u1eadt t\u1ef1 n\u00f3\u201d trong Tri\u1ebft h\u1ecdc Kant, l\u00e0 \u201cTr\u00ed tu\u1ec7 Si\u00eau vi\u1ec7t\u201d&nbsp;trong Tri\u1ebft h\u1ecdc Jean Guitton, &#8230;<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">Trong l\u1ecbch s\u1eed kh\u00e1m ph\u00e1 V\u0169 tr\u1ee5 v\u1ea1n v\u1eadt \u0111\u1ec3 t\u00ecm \u0111\u1ebfn ch\u00e2n l\u00ed tuy\u1ec7t \u0111\u1ed1i, t\u00f4n gi\u00e1o l\u00e0 h\u00ecnh th\u00e1i nh\u1eadn th\u1ee9c s\u1edbm nh\u1ea5t.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">Trong cu\u1ed1n \u201cL\u1eddi Ch\u00faa cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi\u201d (trang 30), \u0111\u00e3 t\u01b0\u1eddng thu\u1eadt chi ti\u1ebft vi\u1ec7c \u201cThi\u00ean Ch\u00faa s\u00e1ng t\u1ea1o tr\u1eddi, \u0111\u1ea5t\u201d trong s\u00e1u ng\u00e0y: Thi\u00ean Ch\u00faa t\u1ea1o t\u00e1c ra \u00e1nh s\u00e1ng, b\u00f3ng t\u1ed1i, tr\u1eddi, \u0111\u1ea5t, th\u1ea3o m\u1ed9c, sinh v\u1eadt, \u2026 v\u00e0 con ng\u01b0\u1eddi. \u201cThi\u00ean Ch\u00faa l\u00e0 \u0110\u1ea5ng duy nh\u1ea5t kh\u00e1c v\u1edbi V\u0169 tr\u1ee5 m\u00e0 Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 s\u00e1ng t\u1ea1o. Thi\u00ean ch\u00faa c\u00f3 tr\u01b0\u1edbc V\u0169 tr\u1ee5\u201d. Nh\u01b0 v\u1eady, c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y, Kinh Th\u00e1nh \u0111\u00e3 kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh m\u1ed9t ni\u1ec1m tin v\u00e0o Thi\u00ean Ch\u00faa l\u00e0 \u0110\u1ea5ng S\u00e1ng t\u1ea1o, T\u1ed1i cao v\u00e0 duy nh\u1ea5t.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">C\u0169ng nh\u01b0 v\u1edbi \u0110\u1ea1i Th\u1eeba Ph\u1eadt gi\u00e1o, Thi\u00ean ch\u00faa gi\u00e1o, \u0110\u1ea5ng Allah c\u1ee7a H\u1ed3i gi\u00e1o l\u00e0 \u0110\u1ea5ng To\u00e0n n\u0103ng. L\u1eddi trong Kinh Qur\u2019an 7:54:<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; padding-left: 40px;\"><span style=\"color: #000000; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\"><em>\u201cTh\u1eadt v\u1eady, s\u00e1ng t\u1ea1o v\u00e0 m\u1ec7nh l\u1ec7nh l\u00e0 c\u1ee7a Ng\u01b0\u1eddi.<\/em><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; padding-left: 40px;\"><span style=\"color: #000000; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\"><em>Ph\u00fac thay l\u00e0 Th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebf<\/em><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; padding-left: 40px;\"><span style=\"color: #000000; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\"><em>Ch\u1ee7 t\u1ec3 c\u1ee7a mu\u00f4n lo\u00e0i<\/em>\u201d.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">Ng\u01b0\u1eddi H\u1ed3i gi\u00e1o c\u00f4ng nh\u1eadn ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t Th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebf l\u00e0 \u0110\u1ea5ng Allah, ho\u00e0n ch\u1ec9nh, v\u0129nh h\u1eb1ng v\u00e0 b\u1ea5t kh\u1ea3 ph\u00e2n. L\u1eddi trong Kinh Qur\u2019an 1:12:<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; padding-left: 40px;\"><span style=\"color: #000000; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\"><em>\u201cN\u00e0y: Ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 Th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebf \u0111\u1ed9c nh\u1ea5t,<\/em><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; padding-left: 40px;\"><span style=\"color: #000000; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\"><em>Th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebf, n\u01a1i n\u01b0\u01a1ng t\u1ef1a v\u0129nh h\u1eb1ng<\/em><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; padding-left: 40px;\"><span style=\"color: #000000; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\"><em>Ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c sinh ra, \u0111\u00e3 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c sinh ra<\/em><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; padding-left: 40px;\"><span style=\"color: #000000; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\"><em>V\u00e0 kh\u00f4ng ai ngang b\u1eb1ng v\u1edbi Ng\u01b0\u1eddi\u201d<\/em>.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">V\u01b0\u1ee3t l\u00ean tr\u00ean h\u1ebft, cho t\u1edbi nay duy nh\u1ea5t ch\u1ec9 c\u00f3 \u0110\u1ea1i th\u1eeba Ph\u1eadt gi\u00e1o, b\u1eb1ng ph\u00e9p bi\u1ec7n ch\u1ee9ng s\u00e2u m\u00e0u, quan s\u00e1t, \u0111\u00e3 ch\u1ec9 ra m\u1ed9t c\u00e1ch chi ti\u1ebft v\u1ec1 qu\u00e1 tr\u00ecnh sinh kh\u1edfi, v\u1eadn \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a v\u1eadt ch\u1ea5t v\u00e0 tinh th\u1ea7n c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi, c\u1ee7a V\u0169 tr\u1ee5 v\u1ea1n v\u1eadt. Tr\u00ean c\u01a1 s\u1edf \u0111\u00f3, \u0110\u1ea1i th\u1eeba Ph\u1eadt gi\u00e1o \u0111\u00e3 t\u00ecm \u0111\u1ebfn ch\u00e2n l\u00ed tuy\u1ec7t \u0111\u1ed1i c\u1ee7a V\u0169 tr\u1ee5 v\u1ea1n v\u1eadt, \u0111\u00e3 \u0111\u1ed3ng nh\u1ea5t v\u1edbi c\u00e1c T\u00f4n gi\u00e1o kh\u00e1c v\u00e0 v\u1edbi Tri\u1ebft h\u1ecdc duy t\u00e2m v\u1ec1 s\u1ef1 t\u1ed3n t\u1ea1i duy nh\u1ea5t c\u1ee7a m\u1ed9t \u0110\u1ea5ng T\u1ed1i cao trong V\u0169 tr\u1ee5, song \u0110\u1ea1i th\u1eeba Ph\u1eadt gi\u00e1o \u0111\u00e3 ch\u1ec9 r\u00f5 s\u1ef1 t\u1ea1o h\u00f3a ra v\u1ea1n v\u1eadt kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0110\u1ea5ng T\u1ed1i cao m\u00e0 l\u00e0 c\u00e1c bi\u1ebfn th\u1ec3 c\u1ee7a \u0110\u1ea5ng T\u1ed1i cao t\u1ea1o t\u00e1c sinh h\u00f3a.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">Kinh ph\u00e1p \u0110\u1ea1i Th\u1eeba \u0111\u00e3 ch\u1ec9 r\u00f5 v\u1ec1 s\u1ef1 t\u1ed3n t\u1ea1i c\u1ee7a Ph\u1eadt t\u00e1nh trong t\u1ea5t c\u1ea3 s\u1ef1 v\u1eadt, hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng, g\u1ecdi chung l\u00e0 c\u00e1c ph\u00e1p. Ph\u1eadt t\u00e1nh ch\u00ednh l\u00e0 ph\u00e2n th\u00e2n, bi\u1ebfn th\u1ec3 c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ph\u1eadt, l\u00e0 T\u1ef1 t\u00e1nh c\u1ee7a Nh\u01b0 Lai, c\u00f3 \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 tr\u00ed tu\u1ec7 v\u00e0 th\u1ea7n l\u1ef1c. B\u1edfi t\u1ea5t c\u1ea3 s\u1ef1 v\u1eadt, hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng trong t\u1ef1 nhi\u00ean kh\u00f4ng c\u00f3 T\u1ef1 t\u00e1nh, n\u00ean kh\u00f4ng t\u1ef1 sinh ra. T\u1ef1 nhi\u00ean kh\u00f4ng t\u1ef1 sinh ra \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 nhi\u00ean, V\u0169 tr\u1ee5 kh\u00f4ng sinh ra \u0111\u01b0\u1ee3c V\u0169 tr\u1ee5, ch\u00ednh Ph\u1eadt t\u00e1nh l\u00e0m c\u00e1i T\u1ef1 t\u00e1nh t\u1ea1o t\u00e1c sinh kh\u1edfi, c\u1ea5u t\u1ea1o l\u00ean m\u1ecdi s\u1ef1 v\u1eadt, hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng trong V\u0169 tr\u1ee5.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">Theo quan \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a Ph\u1eadt gi\u00e1o \u0110\u1ea1i th\u1eeba, V\u0169 tr\u1ee5 v\u1ea1n v\u1eadt kh\u00f4ng t\u1ef1 n\u00f3 sinh ra, b\u1edfi t\u1ea5t c\u1ea3 ch\u00fang \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f3 t\u1ef1 t\u00e1nh. T\u1ef1 t\u00e1nh l\u00e0 c\u00e1i t\u1ea1o t\u00e1c, l\u00e0 \u0111i\u1ec3m kh\u1edfi \u0111\u1ea7u, nh\u01b0ng do kh\u00f4ng c\u00f3 t\u1ef1 t\u00e1nh n\u00ean V\u0169 tr\u1ee5 v\u1ea1n v\u1eadt kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111i\u1ec3m kh\u1edfi \u0111\u1ea7u. Do kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111i\u1ec3m kh\u1edfi \u0111\u1ea7u n\u00ean c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111i\u1ec3m k\u1ebft th\u00fac, b\u1edfi v\u1eady, V\u0169 tr\u1ee5 n\u00e0y l\u00e0 v\u00f4 th\u1ec9, v\u00f4 chung. V\u00ec c\u00e1c ph\u00e1p kh\u00f4ng c\u00f3 T\u1ef1 t\u00e1nh, t\u1ee9c kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00e1i t\u1ea1o t\u00e1c n\u00ean c\u00e1c ph\u00e1p kh\u00f4ng sanh, kh\u00f4ng di\u1ec7t; c\u00e1c ph\u00e1p kh\u00f4ng th\u1eadt c\u00f3; c\u00e1c ph\u00e1p r\u1ed7ng kh\u00f4ng. V\u0169 tr\u1ee5 n\u00e0y l\u00e0 r\u1ed7ng kh\u00f4ng, kh\u00f4ng th\u1eadt c\u00f3.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">Khi quan s\u00e1t v\u1ec1 con ng\u01b0\u1eddi c\u0169ng v\u1eady. Th\u1ef1c th\u1ec3 v\u1eadt ch\u1ea5t trong con ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 u\u1ea9n s\u1eafc, th\u1ef1c th\u1ec3 tinh th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 th\u1ecd, t\u01b0\u1edfng, h\u00e0nh v\u00e0 th\u1ee9c. Khi quan s\u00e1t v\u1ec1 s\u1eafc th\u1ea5y s\u1eafc r\u1ed7ng kh\u00f4ng, kh\u00f4ng c\u00f3 T\u1ef1 t\u00e1nh. B\u1edfi kh\u00f4ng c\u00f3 T\u1ef1 t\u00e1nh n\u00ean s\u1eafc kh\u00f4ng sanh, kh\u00f4ng di\u1ec7t. Quan s\u00e1t v\u1ec1 th\u1ecd, t\u01b0\u1edfng, h\u00e0nh, th\u1ee9c c\u0169ng nh\u01b0 v\u1eady \u2013 r\u1ed7ng kh\u00f4ng, kh\u00f4ng sanh kh\u00f4ng di\u1ec7t. Do \u0111\u00f3, khi \u0111i v\u00e0o ph\u00e9p bi\u1ec7n ch\u1ee9ng s\u00e2u m\u00e0u c\u1ee7a Ph\u1eadt gi\u00e1o \u0110\u1ea1i th\u1eeba th\u00ec th\u1ea5y r\u1eb1ng, s\u1ef1 hi\u1ec7n h\u1eefu c\u1ee7a V\u0169 tr\u1ee5 v\u1ea1n v\u1eadt l\u00e0 do Nh\u01b0 Lai t\u1ea1o t\u00e1c, sanh di\u1ec7t. \u201c<em>T\u1ef1 t\u00e1nh c\u1ee7a Nh\u01b0 Lai v\u1ed1n trong s\u1ea1ch, th\u01b0\u1eddng tr\u1ee5, ch\u1eb3ng \u0111o\u1ea1n, ch\u1eb3ng c\u00f3 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i, \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 32 t\u01b0\u1edbng n\u01a1i th\u00e2n ch\u00fang sanh<\/em>\u201d (Kinh L\u0103ng Gi\u00e0). T\u1ef1 t\u00e1nh v\u1ed1n l\u00e0 bi\u1ebfn th\u1ec3 c\u1ee7a Nh\u01b0 Lai. Trong Kinh \u0110\u1ea1i B\u00e1t Ni\u1ebft B\u00e0n c\u00f3 vi\u1ebft: \u201c<em>Nh\u01b0 Lai c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ecb hi\u1ec7n m\u1ed9t th\u00e2n l\u00e0m nhi\u1ec1u th\u00e2n, s\u1ed1 th\u00e2n l\u1edbn nh\u1ecf nhi\u1ec1u nh\u01b0 vi tr\u1ea7n \u0111\u1ea7y kh\u1eafp m\u01b0\u1eddi ph\u01b0\u01a1ng v\u00f4 l\u01b0\u1ee3ng th\u1ebf gi\u1edbi<\/em>\u201d. Bi\u1ebfn th\u1ec3 ph\u00e2n th\u00e2n c\u1ee7a Nh\u01b0 Lai \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00ed nh\u01b0 nh\u1eefng h\u1ea1t b\u1ee5i nh\u1ecf \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebfn hi\u1ec7n ra t\u1eeb th\u00e2n Nh\u01b0 Lai, \u0111\u1ea7y kh\u1eafp m\u1ecdi n\u01a1i. M\u1ed7i vi tr\u1ea7n th\u00e2n l\u00e0 m\u1ed9t T\u1ef1 t\u00e1nh, t\u1ea1o t\u00e1c sinh kh\u1edfi l\u00ean s\u1ef1 v\u1eadt, hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng m\u00e0 ch\u00fang ta th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u1ee9c Ph\u1eadt \u0111\u00e3 ch\u1ec9 ra: \u201c<em>T\u1ea5t c\u1ea3 ch\u00fang sinh \u0111\u1ec1u c\u00f3 Ph\u1eadt t\u00e1nh<\/em>\u201d (Kinh \u0110\u1ea1i B\u00e1t Ni\u1ebft B\u00e0n, Ph\u1ea9m Nh\u01b0 Lai t\u00e1nh).<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">Kinh ph\u00e1p c\u1ee7a Ph\u1eadt gi\u00e1o \u0110\u1ea1i th\u1eeba ch\u1ec9 r\u00f5 to\u00e0n V\u0169 tr\u1ee5 v\u1ea1n v\u1eadt, bao g\u1ed3m c\u1ea3 con ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u do \u0110\u1ee9c Nh\u01b0 Lai ph\u00e2n th\u00e2n, t\u1ea1o t\u00e1c m\u00e0 c\u00f3. T\u1ee9c l\u00e0, trong m\u1ed7i s\u1ef1 v\u1eadt, hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec1u c\u00f3 m\u1ed9t ph\u00e1p th\u00e2n c\u1ee7a Nh\u01b0 Lai, \u0111\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t bi\u1ebfn th\u1ec3 c\u1ee7a Nh\u01b0 Lai c\u00f3 \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 tr\u00ed tu\u1ec7 v\u00e0 th\u1ea7n l\u1ef1c, ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng t\u1ea1o t\u00e1c v\u00e0 t\u00e1c \u0111\u1ed9ng cho s\u1ef1 v\u1eadn \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a v\u1eadt ch\u1ea5t.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">Nh\u01b0 v\u1eady, soi x\u00e9t \u0111\u1ebfn t\u1ed9t c\u00f9ng th\u00ec th\u1ea5y, to\u00e0n th\u1ebf gi\u1edbi t\u1ef1 nhi\u00ean n\u00e0y l\u00e0 t\u01b0\u1edbng nh\u01b0, b\u1ea5t \u0111\u1ed9ng. M\u1ecdi s\u1ef1 v\u1eadn \u0111\u1ed9ng, t\u00e1c \u0111\u1ed9ng qua l\u1ea1i c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi c\u0169ng nh\u01b0 c\u1ee7a mu\u00f4n lo\u00e0i trong th\u1ebf gi\u1edbi h\u1eefu t\u00ecnh \u0111\u1ec1u do t\u00e1c \u0111\u1ed9ng b\u1edfi th\u1ea7n l\u1ef1c v\u00e0 tr\u00ed tu\u1ec7 c\u1ee7a Nh\u01b0 Lai. S\u1ef1 t\u1ed3n t\u1ea1i c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi c\u0169ng nh\u01b0 c\u1ee7a V\u0169 tr\u1ee5 v\u1ea1n v\u1eadt l\u00e0 do Nh\u01b0 Lai quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh theo Lu\u1eadt Nh\u00e2n qu\u1ea3, do v\u1eady m\u00e0 c\u00f3 \u0111\u1ecbnh m\u1ec7nh ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i ng\u1eabu nhi\u00ean, tu\u1ef3 ti\u1ec7n. To\u00e0n V\u0169 tr\u1ee5 ch\u1ecbu s\u1ef1 cai qu\u1ea3n c\u1ee7a m\u1ed9t Tr\u00ed tu\u1ec7 c\u00f3 Th\u1ea7n l\u1ef1c t\u00e1c \u0111\u1ed9ng chuy\u1ec3n ho\u00e1 t\u1ef1 nhi\u00ean.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">Nh\u01b0 v\u1eady, nh\u1eadn th\u1ee9c v\u1ec1 V\u0169 tr\u1ee5 v\u1ea1n v\u1eadt c\u1ee7a Ph\u1eadt gi\u00e1o \u0110\u1ea1i th\u1eeba v\u1ec1 c\u01a1 b\u1ea3n th\u1ec3 hi\u1ec7n \u1edf ba n\u1ed9i dung:<\/span><\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><span style=\"color: #000000; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">Th\u1ee9 nh\u1ea5t, V\u0169 tr\u1ee5 v\u00f4 th\u1ec9, v\u00f4 chung; V\u0169 tr\u1ee5 r\u1ed7ng kh\u00f4ng, kh\u00f4ng th\u1eadt c\u00f3 v\u00ec t\u1ef1 n\u00f3 kh\u00f4ng t\u1ef1 sinh ra ch\u00ednh n\u00f3.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"color: #000000; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">Th\u1ee9 hai, v\u0169 tr\u1ee5 n\u00e0y, th\u1ebf gi\u1edbi n\u00e0y l\u00e0 t\u01b0\u1edbng nh\u01b0, b\u1ea5t \u0111\u1ed9ng, v\u1ea1n v\u1eadt hi\u1ec7n h\u1eefu trong th\u1ebf gi\u1edbi l\u00e0 t\u01b0\u1edbng nh\u01b0, b\u1ea5t \u0111\u1ed9ng, b\u1edfi t\u1ef1 t\u00e1nh r\u1ed7ng kh\u00f4ng, t\u1ef1 t\u01b0\u1edbng r\u1ed7ng kh\u00f4ng, kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ee7 th\u1ec3, kh\u00f4ng c\u00f3 n\u0103ng l\u1ef1c v\u1eadn \u0111\u1ed9ng.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"color: #000000; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">Th\u1ee9 ba, s\u1ef1 v\u1eadn \u0111\u1ed9ng v\u00e0 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a V\u0169 tr\u1ee5 v\u1ea1n v\u1eadt v\u00e0 con ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 do Tr\u00ed tu\u1ec7 v\u00e0 Th\u1ea7n l\u1ef1c c\u1ee7a Nh\u01b0 Lai, t\u1ee9c l\u00e0 do \u0110\u1ea5ng T\u1ed1i cao trong V\u0169 tr\u1ee5 n\u00e0y quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh v\u00e0 th\u1ef1c hi\u1ec7n.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">C\u00e1c d\u00f2ng Tri\u1ebft h\u1ecdc Duy t\u00e2m c\u0169ng ch\u1ec9 v\u1ec1 m\u1ed9t \u0110\u1ea5ng t\u1ea1o ho\u00e1, m\u00e0 n\u1ed5i l\u00ean trong s\u1ed1 \u0111\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 k\u1ec3 \u0111\u1ebfn Tri\u1ebft h\u1ecdc Kant, Tri\u1ebft h\u1ecdc Hegel v\u00e0 Tri\u1ebft h\u1ecdc Jean Guitton.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">Kant I. (1724 \u2013 1804), tri\u1ebft gia n\u1ed5i ti\u1ebfng ng\u01b0\u1eddi \u0110\u1ee9c, \u0111\u01b0\u1ee3c cho l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi b\u1eaft \u0111\u1ea7u cho l\u1ea7n th\u1ee9 ba trong t\u1ed5ng s\u1ed1 ba l\u1ea7n m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng trong l\u1ecbch s\u1eed tri\u1ebft h\u1ecdc, \u0111\u01b0a tri\u1ebft h\u1ecdc th\u1ebf gi\u1edbi \u0111i \u0111\u00fang h\u01b0\u1edbng, \u0111\u00e3 x\u00e1c \u0111\u1ecbnh: \u201c<em>Th\u1ebf gi\u1edbi kh\u1ea3 gi\u00e1c kh\u00f4ng l\u00e0 g\u00ec kh\u00e1c ngo\u00e0i m\u1ed9t chu\u1ed7i nh\u1eefng hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ed1i l\u1ea1i v\u1edbi nhau b\u1eb1ng nh\u1eefng \u0111\u1ecbnh lu\u1eadt ph\u1ed5 qu\u00e1t. Nh\u01b0 v\u1eady, th\u1ebf gi\u1edbi kh\u1ea3 gi\u00e1c kh\u00f4ng c\u00f3 n\u1ec1n t\u1ea3ng v\u1eefng ch\u1eafc n\u01a1i ch\u00ednh m\u00ecnh n\u00f3: N\u00f3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1ed9t v\u1eadt t\u1ef1 th\u00e2n v\u00e0 nh\u1ea5t thi\u1ebft \u0111\u00f2i h\u1ecfi m\u1ed9t c\u00e1i g\u00ec \u0111\u00f3 l\u00e0m n\u1ec1n t\u1ea3ng cho b\u1ea3n ch\u1ea5t, hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a n\u00f3<\/em>\u201d (Tri\u1ebft h\u1ecdc Kant, tr. 73). Ti\u1ebfp \u0111\u1ebfn Kant n\u00eau r\u00f5: \u201c<em>ch\u00fang ta ph\u1ea3i quan ni\u1ec7m m\u1ed9t h\u1eefu th\u1ec3 v\u00f4 ch\u1ea5t, m\u1ed9t v\u0169 tr\u1ee5 kh\u1ea3 ni\u1ec7m, m\u1ed9t h\u1eefu th\u1ec3 t\u1ed1i cao, b\u1edfi v\u00ec ch\u1ec9 n\u01a1i nh\u1eefng h\u1eefu th\u1ec3 t\u1ef1 th\u00e2n n\u00e0y, l\u00ed tr\u00ed ta m\u1edbi t\u00ecm th\u1ea5y s\u1ef1 tho\u1ea3 m\u00e3n m\u00e0 n\u00f3 kh\u00f4ng hy v\u1ecdng t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c n\u01a1i nh\u1eefng nguy\u00ean l\u00ed \u0111\u1ed3ng h\u00e0ng m\u00e0 n\u00f3 d\u00f9ng \u0111\u1ec3 di\u1ec5n gi\u1ea3i c\u00e1c hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng<\/em>\u201d (Tri\u1ebft h\u1ecdc Kant, tr. 74).<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">Nh\u01b0 v\u1eady, Tri\u1ebft h\u1ecdc Kant \u0111\u00e3 \u0111\u1ec1 c\u1eadp \u0111\u1ebfn s\u1ef1 t\u1ed3n t\u1ea1i c\u1ee7a \u201cm\u1ed9t h\u1eefu th\u1ec3 v\u00f4 ch\u1ea5t\u201d, \u201cm\u1ed9t h\u1eefu th\u1ec3 t\u1ed1i cao\u201d, \u201cm\u1ed9t h\u1eefu th\u1ec3 t\u1ef1 th\u00e2n\u201d. C\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i, trong Tri\u1ebft h\u1ecdc Kant, \u00fd t\u01b0\u1edfng v\u1ec1 s\u1ef1 hi\u1ec7n h\u1eefu trong V\u0169 tr\u1ee5 m\u1ed9t \u0110\u1ea5ng T\u1ed1i cao, kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u1eadt ch\u1ea5t v\u00e0 c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng t\u1ef1 n\u00f3 l\u00e0 r\u00f5 r\u00e0ng, nh\u1ea5t qu\u00e1n.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">Hegel G. (1770 \u2013 1831), tri\u1ebft gia v\u00e0 l\u00e0 nh\u00e0 t\u01b0 t\u01b0\u1edfng l\u1edbn ng\u01b0\u1eddi \u0110\u1ee9c. B\u1eb1ng l\u00ed thuy\u1ebft logic c\u1ee7a m\u00ecnh, \u00f4ng ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111i s\u00e2u v\u00e0o c\u00e1c qui lu\u1eadt v\u00e0 ph\u00e9p bi\u1ec7n ch\u1ee9ng c\u1ea7n thi\u1ebft \u0111\u1ec3 t\u00ecm \u0111\u1ebfn \u0110\u1ea5ng T\u1ea1o ho\u00e1. Hegel cho r\u1eb1ng c\u01a1 s\u1edf c\u1ee7a h\u1ebft th\u1ea3y m\u1ecdi s\u1ef1 t\u1ed3n t\u1ea1i, b\u1ea3n ch\u1ea5t s\u00e2u s\u1eafc nh\u1ea5t c\u1ee7a th\u1ebf gi\u1edbi l\u00e0 m\u1ed9t \u00dd th\u1ee9c n\u00e0o \u0111\u00f3 r\u1ea5t \u201ckh\u00e1ch quan\u201d, t\u1ed3n t\u1ea1i \u0111\u1ed9c l\u1eadp v\u1edbi con ng\u01b0\u1eddi, c\u00f3 tr\u01b0\u1edbc t\u1ef1 nhi\u00ean, c\u00f3 tr\u01b0\u1edbc lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 \u00f4ng g\u1ecdi \u0111\u00f3 l\u00e0 \u201c\u00dd ni\u1ec7m tuy\u1ec7t \u0111\u1ed1i\u201d. Hegel c\u0169ng \u0111\u00e3 k\u1ebft lu\u1eadn: \u201c<em>C\u00e1i tuy\u1ec7t \u0111\u1ed1i l\u00e0 Tinh th\u1ea7n. \u0110\u00f3 l\u00e0 \u0111\u1ecbnh ngh\u0129a cao nh\u1ea5t c\u1ee7a c\u00e1i Tuy\u1ec7t \u0111\u1ed1i. Ng\u01b0\u1eddi ta c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i r\u1eb1ng vi\u1ec7c t\u00ecm ra \u0111\u1ecbnh ngh\u0129a \u1ea5y v\u00e0 hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c \u00fd ngh\u0129a v\u00e0 n\u1ed9i dung c\u1ee7a n\u00f3 l\u00e0 khuynh h\u01b0\u1edbng tuy\u1ec7t \u0111\u1ed1i c\u1ee7a m\u1ecdi n\u1ec1n gi\u00e1o d\u1ee5c v\u00e0 m\u1ecdi h\u1ecdc thuy\u1ebft tri\u1ebft h\u1ecdc; t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c t\u00f4n gi\u00e1o v\u00e0 khoa h\u1ecdc \u0111\u1ec1u t\u1eadp trung v\u00e0o \u0111i\u1ec3m n\u00e0y v\u00e0 ch\u1ec9 t\u1eeb \u0111\u00f3, ta m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ecbch s\u1eed th\u1ebf gi\u1edbi<\/em>\u201d (Nguy\u1ec5n Ch\u00ed Hi\u1ebfu, \u201c<em>V\u1ec1 kh\u00e1i ni\u1ec7m \u201cTinh th\u1ea7n tuy\u1ec7t \u0111\u1ed1i<\/em>\u201d&nbsp;<em>trong Tri\u1ebft h\u1ecdc Hegel\u201d<\/em>). C\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y, trong Tri\u1ebft h\u1ecdc Hegel, Tinh th\u1ea7n Tuy\u1ec7t \u0111\u1ed1i ch\u00ednh l\u00e0 \u0110\u1ea5ng T\u1ed1i cao.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">Jean Guitton (1901 &#8211; 1999), Vi\u1ec7n s\u0129 Vi\u1ec7n H\u00e0n l\u00e2m khoa h\u1ecdc Ph\u00e1p, m\u1ed9t trong nh\u1eefng tri\u1ebft gia xu\u1ea5t s\u1eafc nh\u1ea5t c\u1ee7a th\u1ebf k\u1ec9 XX \u0111\u00e3 n\u00f3i: \u201c<em>Khi quan s\u00e1t t\u00ednh ph\u1ee9c t\u1ea1p \u0111\u00e1ng kinh ng\u1ea1c c\u1ee7a s\u1ef1 s\u1ed1ng, t\u00f4i \u0111i \u0111\u1ebfn k\u1ebft lu\u1eadn r\u1eb1ng b\u1ea3n th\u00e2n V\u0169 tr\u1ee5 th\u1eadt \u201cth\u00f4ng minh\u201d: M\u1ed9t tr\u00ed tu\u1ec7 si\u00eau vi\u1ec7t t\u1ed3n t\u1ea1i tr\u00ean b\u00ecnh di\u1ec7n hi\u1ec7n th\u1ef1c (T\u1ed3n t\u1ea1i \u1edf kho\u1ea3nh kh\u1eafc ban \u0111\u1ea7u m\u00e0 ch\u00fang ta g\u1ecdi l\u00e0 s\u00e1ng t\u1ea1o) \u0111\u00e3 ra l\u1ec7nh cho v\u1eadt ch\u1ea5t \u0111\u1ec3 t\u1ea1o ra s\u1ef1 s\u1ed1ng<\/em>\u201d (B\u00ean ngo\u00e0i khoa h\u1ecdc, tr.145).<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">Nh\u01b0 v\u1eady, tuy di\u1ec5n \u0111\u1ea1t b\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u00f4n t\u1eeb kh\u00e1c nhau, song c\u00e1c Tri\u1ebft gia duy t\u00e2m n\u1ed5i ti\u1ebfng l\u00e0 Kant, Hegel v\u00e0 Guitton \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 ch\u1ec9 ra: Trong V\u0169 tr\u1ee5 t\u1ed3n t\u1ea1i m\u1ed9t \u0110\u1ea5ng T\u1ed1i cao l\u00e0 Tinh th\u1ea7n, l\u00e0 Tr\u00ed tu\u1ec7. V\u00e0 \u0111\u00e2y l\u00e0 \u0111i\u1ec3m t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed3ng trong V\u0169 tr\u1ee5 quan c\u1ee7a d\u00f2ng Tri\u1ebft h\u1ecdc Duy t\u00e2m v\u1edbi c\u00e1c t\u00f4n gi\u00e1o l\u1edbn. B\u00ean c\u1ea1nh \u0111\u00f3, s\u1ef1 t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed3ng c\u00f2n th\u1ec3 hi\u1ec7n trong s\u1ef1 ph\u00e2n \u0111\u1ecbnh ba ng\u00f4i theo th\u1ee9 b\u1eadc m\u00e0 \u1edf ng\u00f4i v\u1ecb cao nh\u1ea5t l\u00e0 \u0110\u1ea5ng T\u1ed1i cao.<\/span><\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><span style=\"color: #000000; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">Hegel: Tinh th\u1ea7n Tuy\u1ec7t \u0111\u1ed1i, Tinh th\u1ea7n ch\u1ee7 quan, Tinh th\u1ea7n kh\u00e1ch quan \u2013 c\u00e1i \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1o ra.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"color: #000000; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">Ch\u00faa ba ng\u00f4i trong Thi\u00ean Ch\u00faa gi\u00e1o: Ch\u00faa cha, Ch\u00faa Th\u00e1nh Th\u1ea7n, Ch\u00faa con \u2013 c\u00e1i \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1o ra.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"color: #000000; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">Ph\u1eadt gi\u00e1o \u0110\u1ea1i th\u1eeba: Ph\u1eadt T\u1ed5 Nh\u01b0 Lai, Ph\u1eadt Th\u1eadp ph\u01b0\u01a1ng, Ph\u1eadt Th\u00edch Ca \u2013 c\u00e1i \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1o ra.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">Ng\u00e0y nay, khoa h\u1ecdc hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i \u0111\u00e3 ph\u00e1t tri\u1ec3n t\u1edbi m\u1ee9c b\u1ed9c l\u1ed9 \u201cnh\u1eefng gi\u1edbi h\u1ea1n v\u00e0 nh\u1eefng gi\u1edbi h\u1ea1n \u0111\u00f3 l\u00e0 t\u1eeb b\u1ea3n ch\u1ea5t b\u00ean trong c\u1ee7a n\u00f3\u201d, \u201cl\u00e0 h\u1ec7 qu\u1ea3 t\u1ea5t y\u1ebfu c\u1ee7a th\u1ebf gi\u1edbi quan thu\u1ea7n tu\u00fd duy v\u1eadt\u201d. C\u00e0ng \u0111i s\u00e2u nghi\u00ean c\u1ee9u, nhi\u1ec1u nh\u00e0 khoa h\u1ecdc c\u00e0ng \u0111i \u0111\u1ebfn k\u1ebft lu\u1eadn kh\u00f4ng th\u1ec3 tr\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c: Th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebf c\u00f3 t\u1ed3n t\u1ea1i! Trong s\u1ed1 h\u1ecd, c\u00f3 th\u1ec3 k\u1ec3 \u0111\u1ebfn nh\u1eefng t\u00ean tu\u1ed5i n\u1ed5i ti\u1ebfng nh\u01b0:<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">Max Planck (1858 \u2013 1947) \u2013 Ng\u01b0\u1eddi s\u00e1ng l\u1eadp ra V\u1eadt l\u00ed l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed, gi\u1ea3i Nobel n\u0103m 1918, \u0111\u00e3 vi\u1ebft: \u201c<em>Do xung l\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a ki\u1ebfn th\u1ee9c \u0111\u00f2i h\u1ecfi, kh\u00f4ng g\u00ec ng\u0103n c\u1ea3n ch\u00fang ta li\u00ean k\u1ebft tr\u1eadt t\u1ef1 c\u1ee7a V\u0169 tr\u1ee5 v\u1edbi Thi\u00ean ch\u00faa c\u1ee7a T\u00f4n gi\u00e1o. \u0110\u1ed1i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi tin, Thi\u00ean ch\u00faa \u0111\u1ee9ng \u1edf \u0111\u1ea7u c\u00e2u chuy\u1ec7n, \u0111\u1ed1i v\u1edbi nh\u00e0 v\u1eadt l\u00ed, Thi\u00ean ch\u00faa \u0111\u1ee9ng \u1edf cu\u1ed1i c\u00e2u chuy\u1ec7n<\/em>\u201d (B\u00e0i: Hai m\u01b0\u01a1i l\u0103m nh\u00e0 khoa h\u1ecdc l\u1eebng danh n\u00f3i v\u1ec1 Thi\u00ean Ch\u00faa).<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">Albert Einstein (1879 \u2013 1955) \u2013 Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eb7t n\u1ec1n m\u00f3ng cho v\u1eadt l\u00ed hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i (Thuy\u1ebft T\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i), Gi\u1ea3i Nobel n\u0103m 1921. Einstein \u0111\u00e3 t\u1eebng n\u00f3i: \u201c<em>Nh\u1eefng ai nghi\u00eam t\u00fac nghi\u00ean c\u1ee9u khoa h\u1ecdc \u0111\u1ec1u ch\u1eafc ch\u1eafn m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u l\u00e0 trong t\u1ea5t c\u1ea3 m\u1ecdi \u0111\u1ecbnh lu\u1eadt \u0111\u1ec1u c\u00f3 b\u00f3ng d\u00e1ng c\u1ee7a m\u1ed9t th\u1ea7n linh si\u00eau vi\u1ec7t v\u01b0\u1ee3t l\u00ean tr\u00ean con ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 ch\u00fang ta ph\u1ea3i c\u1ea3m th\u1ea5y m\u00ecnh th\u1eadt th\u1ea5p k\u00e9m<\/em>\u201d (B\u00e0i \u201cHai m\u01b0\u01a1i l\u0103m nh\u00e0 khoa h\u1ecdc l\u1eebng danh n\u00f3i v\u1ec1 Thi\u00ean Ch\u00faa\u201d).<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">Eugene Wigner (1902 \u2013 1995) \u2013 Nh\u00e0 v\u1eadt l\u00ed, nh\u00e0 to\u00e1n h\u1ecdc ng\u01b0\u1eddi Hung ga ri, gi\u1ea3i Nobel v\u1ec1 v\u1eadt l\u00ed n\u0103m 1993 cho nh\u1eefng \u0111\u00f3ng g\u00f3p c\u1ee7a \u00f4ng v\u00e0o l\u00ed thuy\u1ebft h\u1ea1t nh\u00e2n v\u00e0 c\u00e1c h\u1ea1t c\u01a1 b\u1ea3n. \u00d4ng \u0111\u00e3 ph\u00e1t bi\u1ec3u: \u201c<em>C\u00e0ng nghi\u00ean c\u1ee9u th\u1ebf gi\u1edbi b\u00ean ngo\u00e0i, c\u00e0ng d\u1eabn \u0111\u1ebfn k\u1ebft lu\u1eadn r\u1eb1ng, n\u1ed9i dung c\u1ee7a \u00fd th\u1ee9c l\u00e0 th\u1ef1c t\u1ea1i t\u1ed1i h\u1eadu. H\u1ea1t ch\u1ec9 hi\u1ec7n h\u1eefu khi \u0111\u01b0\u1ee3c quan s\u00e1t v\u00e0 nh\u01b0 th\u1ebf th\u1ef1c t\u1ea1i c\u1ee7a h\u1ea1t b\u1eaft bu\u1ed9c r\u1eb1ng, \u00dd th\u1ee9c l\u00e0 y\u1ebfu t\u1ed1 c\u01a1 b\u1ea3n c\u1ee7a th\u1ef1c t\u1ea1i<\/em>\u201d (B\u1ed9 s\u00e1ch \u201cPh\u1eadt h\u1ecdc \u1ee9ng d\u1ee5ng 4\u201d, T\u00ecm hi\u1ec3u c\u00e1c t\u00f4n gi\u00e1o kh\u00e1c, tr.30).<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">V\u00e0 c\u00f2n nhi\u1ec1u nh\u00e0 khoa h\u1ecdc n\u1ed5i ti\u1ebfng kh\u00e1c, b\u1eb1ng ng\u00f4n ng\u1eef ri\u00eang c\u1ee7a m\u00ecnh, th\u00f4ng qua ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ee5 th\u1ec3 c\u1ee7a m\u00ecnh \u0111\u00e3 x\u00e1c nh\u1eadn s\u1ef1 t\u1ed3n t\u1ea1i c\u1ee7a \u0110\u1ea5ng t\u1ed1i cao, t\u1ea1o t\u00e1c h\u00ecnh th\u00e0nh l\u00ean V\u0169 tr\u1ee5 v\u1ea1n v\u1eadt. \u0110\u00e2y l\u00e0 xu h\u01b0\u1edbng nh\u1eadn th\u1ee9c t\u1ea5t y\u1ebfu c\u1ee7a c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc thu\u1ed9c c\u00e1c l\u0129nh v\u1ef1c nghi\u00ean c\u1ee9u kh\u00e1c nhau, khi ph\u00e1t hi\u1ec7n kh\u1ea3 n\u0103ng c\u1ee7a khoa h\u1ecdc l\u00e0 c\u00f3 gi\u1edbi h\u1ea1n.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">Nh\u01b0 v\u1eady, m\u1eb7c d\u00f9 c\u00e1ch ti\u1ebfp c\u1eadn \u0111\u1ec3 \u0111i v\u00e0o ph\u00e9p bi\u1ec7n ch\u1ee9ng v\u00e0 ng\u00f4n t\u1eeb s\u1eed d\u1ee5ng kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nhau, song h\u1ea7u h\u1ebft c\u00e1c tri\u1ebft gia duy t\u00e2m, c\u00e1c kinh ph\u00e1p c\u1ee7a c\u00e1c t\u00f4n gi\u00e1o l\u1edbn v\u00e0 nhi\u1ec1u nh\u00e0 khoa h\u1ecdc \u0111\u1ec1u \u0111i \u0111\u1ebfn m\u1ed9t \u0111i\u1ec3m chung th\u1ed1ng nh\u1ea5t v\u1ec1 s\u1ef1 t\u1ed3n t\u1ea1i m\u1ed9t \u0110\u1ea5ng T\u1ed1i cao trong V\u0169 tr\u1ee5. \u0110\u1ea5ng T\u1ed1i cao \u0111\u00f3 t\u1ea1o t\u00e1c, sinh kh\u1edfi v\u00e0 \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n m\u1ecdi qu\u00e1 tr\u00ecnh ph\u00e1t tri\u1ec3n, t\u1ed3n t\u1ea1i c\u1ee7a V\u0169 tr\u1ee5 v\u1ea1n v\u1eadt bao g\u1ed3m c\u1ea3 con ng\u01b0\u1eddi. Trong \u0111\u00f3, duy nh\u1ea5t ch\u1ec9 c\u00f3 \u0110\u1ea1i th\u1eeba Ph\u1eadt gi\u00e1o \u0111\u00e3 \u0111i s\u00e2u bi\u1ec7n ch\u1ee9ng, kh\u00e1m ph\u00e1 t\u01b0\u1eddng t\u1eadn \u0111\u1ebfn t\u1eebng chi ti\u1ebft cho qu\u00e1 tr\u00ecnh sinh kh\u1edfi, v\u1eadn \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a V\u0169 tr\u1ee5 v\u1ea1n v\u1eadt.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">R\u00f5 r\u00e0ng, \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn l\u00fac c\u00e1c nghi\u00ean c\u1ee9u tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi c\u1ea7n ph\u1ea3i v\u01b0\u1ee3t ra kh\u1ecfi h\u1ea1n \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a v\u1eadt ch\u1ea5t, v\u01b0\u1ee3t ra kh\u1ecfi th\u1ef1c t\u1ea1i c\u1ee7a t\u1ef1 nhi\u00ean, t\u00ecm \u0111\u1ebfn c\u00e1i Si\u00eau nhi\u00ean, n\u01a1i sinh kh\u1edfi ra t\u1ef1 nhi\u00ean. Ch\u1ec9 c\u00f3 nh\u01b0 v\u1eady m\u1edbi ph\u00e1t hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3n ch\u1ea5t th\u1ef1c c\u1ee7a qu\u00e1 tr\u00ecnh t\u1ed3n t\u1ea1i c\u1ee7a m\u1ecdi s\u1ef1 v\u1eadt hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng trong t\u1ef1 nhi\u00ean, m\u1edbi gi\u1ea3i th\u00edch \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t c\u00e1ch \u0111\u00fang \u0111\u1eafn s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n v\u00e0 \u0111\u1ecbnh m\u1ec7nh theo Lu\u1eadt Nh\u00e2n qu\u1ea3 c\u1ee7a s\u1ef1 s\u1ed1ng con ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 v\u1ea1n h\u1eefu tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi c\u0169ng nh\u01b0 trong V\u0169 tr\u1ee5.\/.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\"><strong>T\u00c0I LI\u1ec6U THAM KH\u1ea2O<\/strong><\/span><\/p>\n<ol style=\"text-align: justify;\">\n<li><span style=\"color: #000000; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">Kinh Ma ha B\u00e1t nh\u00e3 Ba la m\u1eadt, H\u00e1n d\u1ecbch: Ph\u00e1p s\u01b0 C\u01b0u Ma La Th\u1eadp, Vi\u1ec7t d\u1ecbch: HT.Th\u00edch Tr\u00ed T\u1ecbnh, Nh\u00e0 xu\u1ea5t b\u1ea3n H\u1ed3ng \u0110\u1ee9c, TP.HCM, 2014.\u200b<\/span><\/li>\n<li><span style=\"color: #000000; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">Kinh L\u0103ng Gi\u00e0, D\u1ecbch t\u1eeb Ph\u1ea1n sang H\u00e1n: Ph\u00e1p s\u01b0 Tam t\u1ea1ng \u1ea4n \u0110\u1ed9 C\u1ea7u Na B\u1ea1t \u0110\u00e0 La, Vi\u1ec7t d\u1ecbch: T\u1ef3 kheo Th\u00edch Duy L\u1ef1c, NXB Th\u00e0nh H\u1ed9i, TP.HCM 1994.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"color: #000000; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">Kinh \u0110\u1ea1i B\u00e1t Ni\u1ebft b\u00e0n, Vi\u1ec7t d\u1ecbch: T\u1ef3 kheo Th\u00edch Tr\u00ed T\u1ecbnh, TP.HCM, 2017.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"color: #000000; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">L\u1eddi Ch\u00faa cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi, Kinh Th\u00e1nh, NXB T\u00f4n gi\u00e1o, H\u00e0 N\u1ed9i, 2013.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"color: #000000; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">B\u1ed9 s\u00e1ch Ph\u1eadt h\u1ecdc \u1ee9ng d\u1ee5ng 4, T\u00ecm hi\u1ec3u c\u00e1c T\u00f4n gi\u00e1o kh\u00e1c, H\u1ed3ng Quang, NXB Ph\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4ng, TP.HCM, 2011.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"color: #000000; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">C\u00e1c T\u00f4n gi\u00e1o tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi, Lewis M.Hopfe, Mark R.Woodward, NXB Th\u1eddi \u0111\u1ea1i, 2011.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"color: #000000; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">Tri\u1ebft h\u1ecdc Kant, Ts.Tr\u1ea7n Th\u00e1i \u0110\u1ec9nh, NXB V\u0103n h\u1ecdc, TP.HCM, 2014.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"color: #000000; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">V\u1ec1 kh\u00e1i ni\u1ec7m \u201cTinh th\u1ea7n tuy\u1ec7t \u0111\u1ed1i\u201d trong Tri\u1ebft h\u1ecdc H\u00eaghen, Nguy\u1ec5n Ch\u00ed Hi\u1ebfu, T\u1ea1p ch\u00ed Tri\u1ebft h\u1ecdc s\u1ed1 12 (187), th\u00e1ng 12-2006.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"color: #000000; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">M\u1ed9t v\u00e0i suy ngh\u0129 v\u1ec1 vai tr\u00f2 Tri\u1ebft h\u1ecdc Hegel v\u00e0 \u201c\u00dd ni\u1ec7m tuy\u1ec7t \u0111\u1ed1i\u201d c\u1ee7a \u00f4ng, V\u0169 H\u00f9ng, T\u1ea1p ch\u00ed Tri\u1ebft h\u1ecdc 16-9-2008.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"color: #000000; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">B\u00ean ngo\u00e0i khoa h\u1ecdc, NXB Khoa h\u1ecdc v\u00e0 K\u1ef9 thu\u1eadt, H\u00e0 N\u1ed9i, 2004.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"color: #000000; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">H\u1ed9i Long Hoa v\u00e0 s\u1ef1 gi\u00e1ng l\u00e2m c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Di L\u1eb7c, T\u00f9ng Thi\u00ean &#8211; T\u1eeb B\u1ea1ch H\u1ea1c, 2008.&nbsp;&lt;URL:<a style=\"color: #000000;\" href=\"https:\/\/www.daotam.info\/booksv\/hoilonghoa\/hoilonghoa.htm\">https:\/\/www.daotam.info\/booksv\/hoilonghoa\/hoilonghoa.htm<\/a>&gt;<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif;\"><span style=\"color: #000000;\">25 Nh\u00e0 Khoa h\u1ecdc l\u1eebng danh n\u00f3i v\u1ec1 Thi\u00ean Ch\u00faa. <\/span>&lt;URL:&nbsp;<a style=\"color: #000000;\" href=\"http:\/\/baoconggiao.net\/index.php\/Dung-Chan\/25-nha-khoa-hoc-lung-danh-noi-ve-thien-chua-1149.html\">http:\/\/baoconggiao.net\/index.php\/Dung-Chan\/25-nha-khoa-hoc-lung-danh-noi-ve-thien-chua-1149.html<\/a><span style=\"color: #000000; font-size: 15px;\">&nbsp;&gt;<\/span><\/span><\/li>\n<\/ol>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong><span style=\"color: #000000; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">Ng\u00e0y 05 th\u00e1ng 05 n\u0103m 2018<\/span><\/strong><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong><span style=\"color: #000000; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">TSKH. L\u00c2M QUANG CHI\u1ebeN<\/span><\/strong><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u1eeb x\u01b0a \u0111\u1ebfn nay, tr\u1ea3i qua bi\u1ebft bao th\u0103ng tr\u1ea7m c\u1ee7a l\u1ecbch s\u1eed, con ng\u01b0\u1eddi lu\u00f4n n\u1ed7 l\u1ef1c t\u00ecm ki\u1ebfm \u0111\u1ec3 mong kh\u00e1m ph\u00e1 b\u1ea3n ch\u1ea5t th\u1eadt c\u00f3 c\u1ee7a V\u0169 tr\u1ee5 v\u1ea1n v\u1eadt. Nhi\u1ec1u th\u00e0nh t\u1ef1u tr\u00ean con \u0111\u01b0\u1eddng kh\u00e1m ph\u00e1 v\u00e0 chinh ph\u1ee5c V\u0169 tr\u1ee5 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e1c l\u1eadp, song v\u1eabn c\u00f2n nhi\u1ec1u b\u00ed&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":92,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-91","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-khoa-hoc"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.6 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>T\u00ednh th\u1ed1ng nh\u1ea5t trong v\u0169 tr\u1ee5 quan gi\u1eefa Khoa h\u1ecdc, Tri\u1ebft h\u1ecdc v\u00e0 T\u00f4n gi\u00e1o - Di T\u00edch Danh th\u1eafng Ch\u00f9a Hang<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.chuahanghatinh.org\/?p=91\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"T\u00ednh th\u1ed1ng nh\u1ea5t trong v\u0169 tr\u1ee5 quan gi\u1eefa Khoa h\u1ecdc, Tri\u1ebft h\u1ecdc v\u00e0 T\u00f4n gi\u00e1o - Di T\u00edch Danh th\u1eafng Ch\u00f9a Hang\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"T\u1eeb x\u01b0a \u0111\u1ebfn nay, tr\u1ea3i qua bi\u1ebft bao th\u0103ng tr\u1ea7m c\u1ee7a l\u1ecbch s\u1eed, con ng\u01b0\u1eddi lu\u00f4n n\u1ed7 l\u1ef1c t\u00ecm ki\u1ebfm \u0111\u1ec3 mong kh\u00e1m ph\u00e1 b\u1ea3n ch\u1ea5t th\u1eadt c\u00f3 c\u1ee7a V\u0169 tr\u1ee5 v\u1ea1n v\u1eadt. Nhi\u1ec1u th\u00e0nh t\u1ef1u tr\u00ean con \u0111\u01b0\u1eddng kh\u00e1m ph\u00e1 v\u00e0 chinh ph\u1ee5c V\u0169 tr\u1ee5 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e1c l\u1eadp, song v\u1eabn c\u00f2n nhi\u1ec1u b\u00ed...\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.chuahanghatinh.org\/?p=91\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Di T\u00edch Danh th\u1eafng Ch\u00f9a Hang\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2020-07-02T02:36:23+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2023-07-23T15:11:35+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.chuahanghatinh.org\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/tinhthongnhattrongvutruquan.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"793\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"453\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Ch\u00f9a Hang\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Ch\u00f9a Hang\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"31 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.chuahanghatinh.org\\\/?p=91#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.chuahanghatinh.org\\\/?p=91\"},\"author\":{\"name\":\"Ch\u00f9a Hang\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.chuahanghatinh.org\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/330b6b633da28bdee9c139d2518fc74a\"},\"headline\":\"T\u00ednh th\u1ed1ng nh\u1ea5t trong v\u0169 tr\u1ee5 quan gi\u1eefa Khoa h\u1ecdc, Tri\u1ebft h\u1ecdc v\u00e0 T\u00f4n gi\u00e1o\",\"datePublished\":\"2020-07-02T02:36:23+00:00\",\"dateModified\":\"2023-07-23T15:11:35+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.chuahanghatinh.org\\\/?p=91\"},\"wordCount\":6267,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.chuahanghatinh.org\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.chuahanghatinh.org\\\/?p=91#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.chuahanghatinh.org\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/07\\\/tinhthongnhattrongvutruquan.jpg\",\"articleSection\":[\"Khoa h\u1ecdc\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.chuahanghatinh.org\\\/?p=91#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.chuahanghatinh.org\\\/?p=91\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.chuahanghatinh.org\\\/?p=91\",\"name\":\"T\u00ednh th\u1ed1ng nh\u1ea5t trong v\u0169 tr\u1ee5 quan gi\u1eefa Khoa h\u1ecdc, Tri\u1ebft h\u1ecdc v\u00e0 T\u00f4n gi\u00e1o - Di T\u00edch Danh th\u1eafng Ch\u00f9a Hang\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.chuahanghatinh.org\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.chuahanghatinh.org\\\/?p=91#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.chuahanghatinh.org\\\/?p=91#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.chuahanghatinh.org\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/07\\\/tinhthongnhattrongvutruquan.jpg\",\"datePublished\":\"2020-07-02T02:36:23+00:00\",\"dateModified\":\"2023-07-23T15:11:35+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.chuahanghatinh.org\\\/?p=91#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.chuahanghatinh.org\\\/?p=91\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.chuahanghatinh.org\\\/?p=91#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.chuahanghatinh.org\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/07\\\/tinhthongnhattrongvutruquan.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.chuahanghatinh.org\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/07\\\/tinhthongnhattrongvutruquan.jpg\",\"width\":793,\"height\":453},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.chuahanghatinh.org\\\/?p=91#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.chuahanghatinh.org\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"T\u00ednh th\u1ed1ng nh\u1ea5t trong v\u0169 tr\u1ee5 quan gi\u1eefa Khoa h\u1ecdc, Tri\u1ebft h\u1ecdc v\u00e0 T\u00f4n gi\u00e1o\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.chuahanghatinh.org\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.chuahanghatinh.org\\\/\",\"name\":\"Di T\u00edch Danh th\u1eafng Ch\u00f9a Hang\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.chuahanghatinh.org\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.chuahanghatinh.org\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.chuahanghatinh.org\\\/#organization\",\"name\":\"Di T\u00edch Danh th\u1eafng Ch\u00f9a Hang\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.chuahanghatinh.org\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.chuahanghatinh.org\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.chuahanghatinh.org\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/09\\\/cropped-Logo-chua-hang-1.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.chuahanghatinh.org\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/09\\\/cropped-Logo-chua-hang-1.png\",\"width\":500,\"height\":500,\"caption\":\"Di T\u00edch Danh th\u1eafng Ch\u00f9a Hang\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.chuahanghatinh.org\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.chuahanghatinh.org\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/330b6b633da28bdee9c139d2518fc74a\",\"name\":\"Ch\u00f9a Hang\",\"sameAs\":[\"http:\\\/\\\/localhost\\\/chuahang\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/www.chuahanghatinh.org\\\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"T\u00ednh th\u1ed1ng nh\u1ea5t trong v\u0169 tr\u1ee5 quan gi\u1eefa Khoa h\u1ecdc, Tri\u1ebft h\u1ecdc v\u00e0 T\u00f4n gi\u00e1o - Di T\u00edch Danh th\u1eafng Ch\u00f9a Hang","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.chuahanghatinh.org\/?p=91","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"T\u00ednh th\u1ed1ng nh\u1ea5t trong v\u0169 tr\u1ee5 quan gi\u1eefa Khoa h\u1ecdc, Tri\u1ebft h\u1ecdc v\u00e0 T\u00f4n gi\u00e1o - Di T\u00edch Danh th\u1eafng Ch\u00f9a Hang","og_description":"T\u1eeb x\u01b0a \u0111\u1ebfn nay, tr\u1ea3i qua bi\u1ebft bao th\u0103ng tr\u1ea7m c\u1ee7a l\u1ecbch s\u1eed, con ng\u01b0\u1eddi lu\u00f4n n\u1ed7 l\u1ef1c t\u00ecm ki\u1ebfm \u0111\u1ec3 mong kh\u00e1m ph\u00e1 b\u1ea3n ch\u1ea5t th\u1eadt c\u00f3 c\u1ee7a V\u0169 tr\u1ee5 v\u1ea1n v\u1eadt. Nhi\u1ec1u th\u00e0nh t\u1ef1u tr\u00ean con \u0111\u01b0\u1eddng kh\u00e1m ph\u00e1 v\u00e0 chinh ph\u1ee5c V\u0169 tr\u1ee5 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e1c l\u1eadp, song v\u1eabn c\u00f2n nhi\u1ec1u b\u00ed...","og_url":"https:\/\/www.chuahanghatinh.org\/?p=91","og_site_name":"Di T\u00edch Danh th\u1eafng Ch\u00f9a Hang","article_published_time":"2020-07-02T02:36:23+00:00","article_modified_time":"2023-07-23T15:11:35+00:00","og_image":[{"width":793,"height":453,"url":"https:\/\/www.chuahanghatinh.org\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/tinhthongnhattrongvutruquan.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Ch\u00f9a Hang","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"Ch\u00f9a Hang","Est. reading time":"31 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.chuahanghatinh.org\/?p=91#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.chuahanghatinh.org\/?p=91"},"author":{"name":"Ch\u00f9a Hang","@id":"https:\/\/www.chuahanghatinh.org\/#\/schema\/person\/330b6b633da28bdee9c139d2518fc74a"},"headline":"T\u00ednh th\u1ed1ng nh\u1ea5t trong v\u0169 tr\u1ee5 quan gi\u1eefa Khoa h\u1ecdc, Tri\u1ebft h\u1ecdc v\u00e0 T\u00f4n gi\u00e1o","datePublished":"2020-07-02T02:36:23+00:00","dateModified":"2023-07-23T15:11:35+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.chuahanghatinh.org\/?p=91"},"wordCount":6267,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.chuahanghatinh.org\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.chuahanghatinh.org\/?p=91#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.chuahanghatinh.org\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/tinhthongnhattrongvutruquan.jpg","articleSection":["Khoa h\u1ecdc"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/www.chuahanghatinh.org\/?p=91#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.chuahanghatinh.org\/?p=91","url":"https:\/\/www.chuahanghatinh.org\/?p=91","name":"T\u00ednh th\u1ed1ng nh\u1ea5t trong v\u0169 tr\u1ee5 quan gi\u1eefa Khoa h\u1ecdc, Tri\u1ebft h\u1ecdc v\u00e0 T\u00f4n gi\u00e1o - Di T\u00edch Danh th\u1eafng Ch\u00f9a Hang","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.chuahanghatinh.org\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.chuahanghatinh.org\/?p=91#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.chuahanghatinh.org\/?p=91#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.chuahanghatinh.org\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/tinhthongnhattrongvutruquan.jpg","datePublished":"2020-07-02T02:36:23+00:00","dateModified":"2023-07-23T15:11:35+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.chuahanghatinh.org\/?p=91#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.chuahanghatinh.org\/?p=91"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/www.chuahanghatinh.org\/?p=91#primaryimage","url":"https:\/\/www.chuahanghatinh.org\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/tinhthongnhattrongvutruquan.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.chuahanghatinh.org\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/tinhthongnhattrongvutruquan.jpg","width":793,"height":453},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.chuahanghatinh.org\/?p=91#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/www.chuahanghatinh.org\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"T\u00ednh th\u1ed1ng nh\u1ea5t trong v\u0169 tr\u1ee5 quan gi\u1eefa Khoa h\u1ecdc, Tri\u1ebft h\u1ecdc v\u00e0 T\u00f4n gi\u00e1o"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.chuahanghatinh.org\/#website","url":"https:\/\/www.chuahanghatinh.org\/","name":"Di T\u00edch Danh th\u1eafng Ch\u00f9a Hang","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/www.chuahanghatinh.org\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.chuahanghatinh.org\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.chuahanghatinh.org\/#organization","name":"Di T\u00edch Danh th\u1eafng Ch\u00f9a Hang","url":"https:\/\/www.chuahanghatinh.org\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/www.chuahanghatinh.org\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.chuahanghatinh.org\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/cropped-Logo-chua-hang-1.png","contentUrl":"https:\/\/www.chuahanghatinh.org\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/cropped-Logo-chua-hang-1.png","width":500,"height":500,"caption":"Di T\u00edch Danh th\u1eafng Ch\u00f9a Hang"},"image":{"@id":"https:\/\/www.chuahanghatinh.org\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.chuahanghatinh.org\/#\/schema\/person\/330b6b633da28bdee9c139d2518fc74a","name":"Ch\u00f9a Hang","sameAs":["http:\/\/localhost\/chuahang"],"url":"https:\/\/www.chuahanghatinh.org\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.chuahanghatinh.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/91","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.chuahanghatinh.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.chuahanghatinh.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.chuahanghatinh.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.chuahanghatinh.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=91"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/www.chuahanghatinh.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/91\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4714,"href":"https:\/\/www.chuahanghatinh.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/91\/revisions\/4714"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.chuahanghatinh.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/92"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.chuahanghatinh.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=91"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.chuahanghatinh.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=91"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.chuahanghatinh.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=91"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}